حرف زدن در خواب

رفتارهای غیرطبیعی در خواب یا پاراسومنیا ممکن است به شکل های مختلفی بروز کنند، که یکی از آن ها حرف زدن در خواب است. این پدیده بیشتر در کودکان دیده می شود (50 درصد موارد) اما ممکن است در بزرگسالان هم بروز کند. (5 درصد موارد). در این مقاله به بررسی حرف زدن در خواب می پردازیم و عوامل بروز آن، ارتباط آن با مراحل خواب و مدیریت و راهکارهای کنترل و عوامل خطر را بررسی می کنیم.

تعریف علمی حرف زدن در خواب یا سومنیلوکوئی

حرف زدن در خواب که با نام علمی سومنیلوکوئی (Somniloquy) شناخته می شود، نوعی پاراسومنیا یا رفتار غیرطبیعی در خواب محسوب می شود. این حالت می تواند شامل زمزمه کردن، فریاد زدن، جملات نامفهوم یا حتی مکالمه کامل و قابل درک باشد. فرد معمولا بیدار نشده و متوجه این موضوع نمی شود، اما در برخی موارد ممکن است با صدای خود بخصوص اگر با فریاد همراه باشد، بیدار شود.

 

دلایل و عوامل زمینه ساز

علت دقیق حرف زدن در خواب به طور کامل مشخص نیست، اما مجموعه ای از عوامل می توانند این موضوع را تحریک کنند. مهم ترین آن ها شامل موارد زیر است:

عوامل فیزیولوژیکی و پزشکی:

• ژنتیک: سابقه خانوادگی و وراثت می تواند در این زمینه نقش داشته باشد. اگر والدین دچار این حالت باشند، احتمال آن که فرزند نیز آن را تجربه کند بیشتر است.
• اختلالات خواب مرتبط: معمولا حرف زدن در خواب با سایر پاراسومنیاها مانند خواب گردی، وحشت و کابوس شبانه، سندرم پاهای بیقرار و آپنه خواب در ارتباط است.
• بیماری های جسمی: تب بالا یا مصرف برخی بیماری ها و ابتلا به اختلالات عصبی مانند پارکسینون می توانند حرف زدن در خواب را تشدید کنند.
• داروها: برخی داروها ممکن است موجب پدید آمدن یا تشدید حرف زدن در خواب شوند، مانند داروهای ضد افسردگی.

عوامل روان شناختی و سبک زندگی:

• استرس و اضطراب: مهم ترین محرک برای اختلالات پاراسومنیا، استرس های روزمره و فشارهای روانی هستند.
• کمبود خواب یا خستگی شدید: خواب ناکافی موجب کاهش کیفیت خواب شده و مغز را بیش از حد فعال نگه می دارد و موجب حرف زدن در خواب شود.
• مصرف مواد: مصرف الکل، مواد مخدر و کافئین در زمان نزدیک به خواب، می تواند موجب حرف زدن در خواب شود.
• سرکوب هیجانات: یک نظریه روان شناختی بیان می کند که حرف زدن در خواب، می تواند بازتابی از افکار یا احساسات سرکوب شده در طول روز باشد.

 

ارتباط حرف زدن در خواب با مراحل خواب

حرف زدن در خواب ممکن است در هر کدام از مراحل خواب رخ دهد.

خواب NREM (غیر REM) : صحبت کردن در خواب، در بیشتر موارد در این مرحله رخ می دهد. کلام در این موارد کمتر واضح و نامفهموم است.

خواب REM (رویابینی) : اگرچه حرف زدن در خواب در این مرحله شیوع کمتری دارد، اما می تواند با اختلال رفتاری خواب REM که در آن افراد رویاهای خود را عملی می کنند، مرتبط باشد. در این حالت معمولا کلام واضح تر بوده و شبیه به مکالمه است.

 

مدیریت و راه های کنترل حرف زدن در خواب

حرف زدن در خواب یک بیماری یا اختلال خطرناک محسوب نمی شود، اما ممکن است برای برخی افراد به دلیل پریدن از خواب، یا اطرافیانشان آزاردهنده باشد. بدین منظور می توان روش هایی را برای کنترل و مدیریت به کار برد.

1. بهداشت خواب

• تنظیم برنامه خواب: داشتن ساعت خواب و بیداری منظم برای کنترل اختلالات خواب مهم است. سعی کن هر شب سر ساعت مشخصی بخوابید و بیدار شوید، حتی آخر هفته ها.
• محیط خواب مناسب: به منظور کاهش استرس و خواب راحت تر محیطی آرام، تاریک و با دمای متعادل (مثلا 18 الی 20 درجه سانتیگراد) فراهم کنید.
• پرهیز از محرک ها: از مصرف کافئین، الکل، غذاهای سنگین و دخانیات در طول ساعات پایانی روز پرهیز کنید. همچنین بهتر است از موبایل، لپ تاپ و تلویزیون قبل از خواب اجتناب شود.

 

2. مدیریت استرس

همانطور که گفته شد استرس و اضطراب از عوامل تأثیرگذار در پاراسومنیاها هستند، بنابراین مدیریت استرس در این باره بسیار مهم است. بدین منظور:

• تکینک های آرام سازی مانند یوگا، مدیتیشن یا تمرینات تنفسی را در برنامه روزانه خود قرار دهید.
• ورزش و فعالیت های بدنی به طور مداوم می تواند به کاهش استرس و بهبود کیفیت خواب کمک کند. البته ورزش نباید بلافاصله قبل از خواب باشد.

حرف زدن در خواب با چشمان باز

همانطور که پیش تر اشاره شد، حرف زدن در خواب یک پدیده رایج است، اما ترکیب آن با چشمان باز، حالتی خاص است که نادرتر بوده و معمولا به دلیل همزمانی دو اختلال مجزا با یکدیگر رخ می دهد.

این حالت زمانی اتفاق می افتد فرد همزمان با سمنیلوکوی (صحبت کردن در خواب)، نتواند پلک های خود را کاملا ببند و یا حین یک پاراسومنیای دیگر بیدار شده و صحبت کند. در واقع می توان گفت این پدیده نتیجه تلاقی دو حالت یا اختلال جداگانه است.

دلایل احتمالی:

لاگوفتالموس شبانه

به ناتوانی فیزیکی در بستن کامل پلک ها در طول شب اشاره دارد. در واقع یک مشکل چشمی-فیزیکی است که ربطی به وضعیت خواب ندارد. در این حالت، پلک یا عضلات صورت ضعیف یا آسیب دیده هستند و فرد نمی تواند چشمان خود را به طور کامل بپوشاند. آسیب به عصب های صورت مانند فلج باز، جراحی های قبلی، آسیب به پلک یا برخی بیماری های تیروئید مانند بیماری گریوز می تواند دلیل آن باشد.

خطر این مشکل خشکی چشم، قرمزی، آسیب به قرنیه و عفونت چشم است.

همزمانی با سایر پاراسومنیاها

در موارد شدید اختلالات خواب، باز بودن چشم ها در حین حرف زدن طبیعی است، چرا که فرد تا حدی بیدار شده و چشم ها باز می شوند. مانند خوابگردی، وحشت شبانه و اختلالات رفتاری خواب REM.

 

آیا حرف زدن در خواب خطرناک است؟

اگرچه حرف زدن در خواب ممکن است برای همسر یا هم اتاقی ها و اطرافیان ناراحت کننده باشد، اما به طور کلی، در اکثر موارد یک پدیده بی ضرر بوده و به خودی خود یک بیماری جدی یا خطرناک قلمداد نمی شود. اما مواقعی وجود دارد که سمنیلوکوئی، ممکن است نشانه ای از یک مشکل زمینه ای جدی تر باشد، که در این موارد نیاز به توجه پزشکی دارد.

موارد عادی و بی خطر

• کودکان: حرف زدن در خواب در کودکان بسیار رایج بوده و معمولا با افزایش سن بر طرف می شود. این حالت اکثرا به خاطر مغز فعال یا استرس های خفیف روزانه است.
• بزرگسالان: در صورتی که این اتفاق به صورت پراکنده، یا در دوره های استرس و خستگی رخ دهد و با علائم دیگر همراه نباشد، معمولا بی خطر بوده و به درمان تخصصی نیازی ندارد.
• تأثیر بر کیفیت خواب: معمولا حرف زدن در خواب تأثیر مستقیمی بر کیفیت خواب خود فرد نمی گذارد، زیرا فرد از آن آگاه نیست.

موارد با نشانه های هشدار

اگر حرف زدن در خواب با سایر پاراسومنیاها (اختلالات خواب) ترکیب شود، ممکن است نشانه ای از یک بیماری عصبی/روانی باشد. از جمله نشانه های هشدار می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• همراهی با خواب گردی: در صورتی که فرد همزمان با حرف زدن، راه رفتن در خواب و حرکات شدید و خطرناک داشته یا آسیب جسمی به خود و دیگران وارد کند.
• فریاد زدن با خشونت: زمانی که کلام فرد در خواب، شامل فریادهای خشونت‌آمیز یا تجسم فیزیکی رویاها در فاز REM باشد، تشخیص اختلال رفتاری خواب REM مطرح می‌شود. لازم به ذکر است که این اختلال در افراد مسن گاه به عنوان علائم پیش‌درآمدی زوال عقل یا پارکینسون شناخته می‌شود.
• شروع ناگهانی در بزرگسالی: اگر فردی که قبلا سابقه نداشته، به طور کاملا ناگهانی و مکرر شروع به حرف زدن در خواب کند، ممکن است عوامل زمینه ای نیاز به توجه مانند استرس شدید یا اخلالات روانی در بین باشد.
• همراهی با آپنه خواب: در بزرگسالان، حرف زدن شدید در خواب در صورت همراه بودن با آپنه انسدادی خواب که یک اختلال جدی است، می تواند خطر بیماری های قلبی و عروقی و فشار خون را افزایش دهد.
• کاهش کیفیت خواب: در صورتی که فرد به دلیل حرف زدن در خواب، دچار بیدار شدن های مکرر شده و کیفیت خواب کاهش یابد، می تواند موجب خواب آلودگی شدید در روز یا کاهش تمرکز شود.

 

رفتار با فردی که در خواب حرف میزند

رفتار با شخصی که در خواب حرف می زند

نحوه برخورد با شخصی که در خواب حرف می زند به منظور حفظ سلامت روان شخص و اطرافیان وی مهم است. نکته بدیهی اما مهم این است که اطرافیان درک کنند فرد هیچگونه کنترلی بر روی حرف زدن خود در طول خواب ندارد، بنابراین از رفتارهای تحقیرآمیز، سرزنش، عصبانیت یا درخواست برای توقف صحبت کردن در خواب، خودداری کنید.

در برخورد با شخصی که در خواب صحبت می کند، در طول خواب و زمان حرف زدن موارد زیر را در نظر بگیرید:

بیدار نکردن ناگهانی:

هرگز فردی را که در خواب صحبت می کند به طور ناگهانی بیدار نکنید. این کار می تواند موجب ترس، سردرگمی و آشفتگی روحی شود. از اقدام برای متوقف کردن صحبت کردن وی نیز اجتناب کنید.

عدم پاسخگویی:

حتی اگر کلام فرد عجیب یا کنجکاوی برانگیز بود، سعی کنید به صحبت های وی واکنش نشان نداده و به آن ها پاسخ ندهید. مکالمه با شخصی که در خواب در حال حرف زدن است، می تواند موجب طولانی تر شدن عارضه و فعالیت بیشتر مغز در حالت نیمه بیدار شود.

جدی نگرفتن محتواها:

اگرچه محتوای مکالمات در خواب ممکن است بازتابی از ضمیر ناخودآگاه باشند، اما همچنان می تواند بی معنی و بی ربط، عجیب و بدون غرض باشند. بنابراین آن ها را جدی نگرفته (مگر آنکه الگوهای تکراری و نگران کننده در آن وجود داشته باشد) و برعلیه شخص استفاده نکنید.

تشویق به مراجعه به پزشک:

اگر شخصی که دچار سومنیلوکوئی است، مدت زیاد و به میزان شدید دچار این پدیده بوده و دارای اختلالات خواب دیگر مانند خوابگردی، وحشت شبانه، آپنه خواب و دیگر موارد بوده و یا دچار افسردگی، خواب نامنظم، استرس و اضطراب شدید است، وی را تشویق کنید به پزشک خواب، روانپزشک یا روانشناس مراجعه کنید. این کار را با صبوری اما بدون تحمیل انجام دهید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در بیشتر موارد حرف زدن در خواب یک پدیده گذرا، بی ضرر و بدون نیاز به مداخله پزشکی است. اما در برخی موارد مشورت با متخصص خواب، متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک و روانشناس ضروریست. از جمله موارد زیر:

• همراهی با اختلالات خواب دیگر مانند خواب گردی، رفتار خشونت آمیز در خواب REM
• در صورت همراه بودن با آپنه خواب و علائمی چون خروپف شدید، وقتی های تنفسی در خواب، بیدار شدن های ناگهانی با حس خستگی و خواب آلودگی در طول روز.
• وقتی عارضه به صورت ناگهانی در بزرگسالی شروع شده و به صورت مکرر ادامه یابد یا شدت آن بیشتر شود.
• اگر حرف زدن در خواب به دلیل محتوای کلام مانند فاش شدن اسرار، کلمات رکیک یا موارد دیگر، موجب شرمساری و مشکلات ارتباطی فرد می شود.
• درهمراهی با علائم افسردگی شدید، اضطراب شدید یا اختلال استرس پس از سانحه PTSD.
• در صورت ابتلای فرد به بیماری های زمینه ای عصبی مانند پارکینسون، سکته مغزی اخیر، یا ضربه مغزی
  

خلاصه ای از آنچه گفته شد

حرف زدن در خواب یا سومنیلوکوی، یکی از موارد پاراسومنیا است شامل زمزمه کردن، صحبت های مفهموم یا نامفهوم، یا حتی فریاد زدن بوده و می تواند در مراحل مختلف خواب اتفاق بیفتد. این پدیده بیشتر در کودکان 3 تا 10 سال بوده و معمولا با افزایش سن برطرف می شود، اما در مواردی نیز در بزرگسالان رخ می دهد.

عوامل مختلفی می توانند در بروز یا تشدید حرف زدن در خواب دخیل باشند از جمله: عوامل روانشناختی مانند استرس و اضطراب، مصرف برخی داروها یا مواد، کمبود خواب یا خستگی شدید و سرکوب هیجانات و احساسات. هم چنین عوامل پزشکی مانند ژنتیک، ابتلا به برخی بیماری های عصبی و یا دیگر اختلالات خواب نیز می توانند تأثیر گذار باشند.

به منظور کنترل این عارضه، حفظ آرامش و ایجاد محیط خواب امن، مدیریت استرس، رعایت بهداشت خواب و دوری از محرک ها، می تواند تأثیرگذار باشد.

حرف زدن در خواب به طور کلی و در بیشتر موارد بی ضرر بوده و نیازی به درمان ندارد، اما اگر همراه با سایر اختلالات خواب مانند خواب گردی، آپنه خواب، رفتار خشونت آمیز در خواب REM و یا نشانه های بیماری های عصبی و روانپزشکی باشد، مراجعه به پزشک ضروریست.