در چه مواردی نباید تست خواب را در منزل انجام داد؟
شناسایی اختلالات خواب به ویژه آپنه، به دلیل پایین آوردن کیفیت خواب و عوارض جدی تر مانند بیماری های قلبی، فشار خون و خستگی روزانه اهمیت زیادی دارد. به منظور تشخیص صحیح مشکلات خواب و درمان آن ها، استفاده از تست های خواب ضروریست. تست خواب به مطالعه پارامترهای فیزیولوژیکی بدن مانند ریتم قلب، تنفس، حرکات چشم و عضلات و غیره می پردازد، که با استفاده از روش های علمی انجام می شود. روش استاندارد و کامل تست خواب در کلینیک انجام می شود، با این حال تست خواب در منزل نیز با محدودیت هایی قابل انجام است؛ اما در چه مواردی نباید تست خواب را در منزل انجام داد؟ در این مقاله به بررسی این موضوع می پردازیم.
تست خواب های خانگی کدامند؟
آزمایش خواب در منزل می تواند به دو صورت انجام شود: پلی سومنوگرافی (تست نوع دو) و پلی گرافی یا HSAT (تست نوع سه) که غربالگری محدودتر است.
پلی سومنوگرافی در منزل
این تست همان روشی است که در کلینیک خواب با اتصال سنسورهای مختلف و ثبت پارامترهایی چون امواج مغزی (EEG)، مراحل دقیق خواب REM و NREM، پایش فعالیت قلبی (ECG)، بررسی حرکات چشم (EOG)، بررسی حرکات ماهیچه ها (EMG) و اکسیژن و تلاش تنفسی را اندازه گیری می کند. اما تفاوت پلی سومنوگرافی در منزل با روش آزمایشگاهی، در آفلاین بودن آن است. در واقع به دلیل عدم حضور تکنسین و مانیتورینگ بیمار در طول شب، امکان خطا یا قطع شدن سنسورها و ناقص ماندن تست وجود دارد.
تست خواب HSAT یا پلی گرافی
این تست خواب محدودتر بوده و از دستگاه کوچکی استفاده می کند که تنها ریتم تنفسی، سطح اکسیژن خون، جریان هوا در بینی و حرکات قفسه سینه را بررسی می کند. معمولا این تست برای تشخیص آپنه انسدادی کاربرد دارد و اختلالات خواب پیچیده تر را به طور کامل تشخیص نمی دهد.
در چه مواردی نباید تست خواب در منزل انجام شود؟
اگرچه بسیاری از افراد به دلیل راحتی حضور در منزل و هزینه های پایین تر، تست خواب های خانگی را ترجیح می دهند، اما به دلیل محدودیت ها تست خواب خانگی در موارد خاص توصیه نمی شود. از جمله شرایطی که نباید تست خواب در منزل انجام شود، موارد زیر است:
-
بیماران با شرایط پزشکی همراه و زمینه ای
در افرادی که بیماری های زمینه ای جدی وجود دارد، توصیه می شود تست خواب به صورت خانگی انجام نشود؛ چرا که پایش دقیق و مانیتورنیگ بیمار در طول خواب توسط کارشناسان در تشخیص صحیح اختلال ضروریست. بیماری های همراه و زمینه ای از جمله:
- بیماری های قلبی عروقی: در افراد با نارسایی احتقانی قلب، آریتمی های شدید و پیچیده یا فشار خون ریوی شدید، به دلیل خطرناک بودن وقفه تنفسی شرایط ایجاب می کند که برای ارزیابی کامل، تست در کلینیک انجام شود.
- بیماری های ریوی متوسط تا شدید: از جمله COPD یا نارسایی تنفسی مزمن. نوسانات اکسیژن در این افراد ممکن است نه به دلیل آپنه، بلکه ناشی از بیماری ریوی باشد، بنابراین نیاز است تا گازهای خون مانند کربن دی اکسید، به طور دقیق پایش شوند. ازاین رو تست باید در کلینیک انجام شود.
- اختلالات عصبی عضلانی و حرکتی: در افراد با بیماری های عصبی عضلانی و محدودیت های حرکتی، مانند افراد مبتلا به پارکینسون یا ALS، نیاز است تا مطالعه و نظارت به صورت جامع تر انجام شود، چرا که این عوامل بر تنفس و عضلات راه هوایی تأثیر می گذارند. بنابراین، تست خواب باید در کلینیک انجام می شود.
-
افرادی که دارای علائم فراتر از آپنه خواب هستند
اگر فرد همزمان با آپنه خواب، دارای اختلالات خواب دیگر نیز بوده و یا شک بالینی نسبت به اختلالات وجود دارد، بهتر است تست به صورت کلینیکی انجام شود. از جمله این اختلالات موارد زیر است:
نارکولپسی:
حملات ناگهانی خواب آلودگی و کاتاپلکسی از جمله مواردی هستند که نیاز به ثبت دقیق مراحل خواب و زمان تأخیر خواب REM دارند.
اختلال حرکتی دوره ای اندام ها/سندرم پای بی قرار شدید:
در این افراد نیز به دلیل حرکات مکرر پاها، نیاز است تا سنسورهای حرکتی EMG نصب شوند و به دلیل احتمال قطع آن ها در منزل، بهتر است تست در آزمایشگاه خواب انجام شود.
اختلالات رفتاری یا پاراسومنیاها:
در اختلالاتی مانند راه رفتن یا حرف زدن در خواب، که نیاز به مانیتورینگ ویدیویی و ثبت فعالیت مغزی داشته و امکان قطع الکترودها و سنسورها با توجه به اختلال زیاد است، تست باید در کلینیک انجام شود.
بی خوابی اولیه شدید:
بیخوابی مزمن و شدید که اغلب با دلایل روانی و یا مختل بودن ریتم شبانه روزی همراه است، بهتر است در کلینیک خواب پایش شوند.
آپنه خواب نامشخص یا پیچیده:
در مواردی آپنه های خواب پیچیده هستند، مانند آپنه خواب مختلط (Complex Sleep Apnea) که ریشه عصبی/مغزی و انسداد راه هوایی همزمان و در هم تنیده وجود دارد. در این موارد لازم است که ارزیابی های جامع تر در کلینیک صورت گیرد. همچنین در مواردی ممکن است آپنه انسدادی خفیف باشد، که به دلیل دقت کمتر تست خانگی، ممکن است نتیجه منفی کاذب ایجاد شود؛ در این موارد نیز بهتر است تست در کلینیک انجام شود.
-
در صورت ناقص ماندن تست خانگی
همانطور که گفتیم تست های خانگی به صورت آفلاین انجام می شوند؛ بنابراین تکنسین خواب حضور نداشته و در صورت اختلال در آزمایش، امکان تصحیح آن وجود ندارد. اگر فرد تست خانگی از نوع دوم یا سوم را انجام داده باشد، اما به دلایلی مانند قطع سنسورها و الکترودها، تست ناقص بماند و یا دستگاه HSAT نتواند اختلال را دقیقا مشخص کند، پزشک بار دیگر تست را در کلینیک تجویز می کند. این مورد بیشتر در افراد با جابجایی های مکرر در خواب یا خواب آشفته یا افراد مسن با مشکلات شناختی و زبانی که کار با دستگاه برایشان دشوار است، رخ می دهد.
-
تست خواب کودکان
از دیگر مواردی که احتمال ناقص شدن تست خانگی در آن ها زیاد بوده و یا اختلالات ممکن است به دقت زیاد نیاز داشته باشند، تست خواب در کودکان است. کودکان به دلیل الگوی خواب متفاوت، نیاز به مانیتورینگ جامع تری دارند. بنباراین توصیه می شود تست خواب کودکان در کلینیک انجام شود.
-
نگرانی از نتیجه منفی کاذب
در صورتی که تست خواب خانگی علائم منفی از اختلالات خواب ارائه دهد، اما علائم بالینی همچنان قوی باشد، برای رد کردن نتیجه منفی کاذب، باید تست در کلینیک انجام شود.
مشکلات فنی و محدودیت های تست خواب در منزل
علیرغم مزایایی چون راحتی و هزینه کمتر، تست خواب خانگی محدودیت های فنی دارد که ممکن است برای برخی افراد مناسب نباشد، که توضیح آن در بخش قبلی داده شد. مهم ترین این محدودیت ها موارد زیر است:
عدم حضور اوپراتور و پایش مستقیم حرکات
به دلیل نبود تکنسین در تست خانگی، امکان پایش مستقیم بیمار در طول خواب وجود ندارد. بنابراین نظارت بصری بر فعالیت های عضلانی و حرکتی وجود نبوده و این مورد برای تأیید قطعی اختلالاتی مانند راه رفتن در خواب یا اختلال رفتار REM محدودیت ایجاد می کند.
محدودیت در ثبت داده های عصبی و مراحل خواب
تست پلی گرافی که با دستگاه محدودتری انجام می شود، امکان ثبت فعالیت های مغزی، حرکات چشمی و ماهیچه ای و پایش دقیق فعالیت قلبی را ندارد. بدون این موارد، امکان تشخیص دقیق چرخه خواب وجود نداشته و نمی توان به طور قطع تشخیص داد که فرد در واقع چقدر خوابیده است. دستگاه های HSAT صرفا زمان روشن بودن را ثبت می کند و محاسبه شاخص آپنه-هیپوپنه خطاپذیری زیادی دارد.
مشکلات عملیاتی و احتمال نقص داده ها
با انجام تست در محیط خانه توسط بیمار، امکان خطاهای فنی و نقص در جمع آوری داده ها زیاد است. نصب نادرست سنسورها و یا شل شدن سنسورهای جریان هوا، پالس اکسی متر یا الکترودهای دیگر در طول شب می تواند منجر به داده های ناقص یا نامعتبر شود.
همچنین امکان جدا شدن کامل تجهیزات بخصوص در افرادی که تکان های زیادی می خورند بالاست. در کلینیک، تکنسین فورا مشکلات را برطرف می کند، اما این امکان در خانه وجود ندارد.
در چه مواردی می توان تست خواب را به صورت خانگی انجام داد؟
اگر بیمار مشکل زمینه ای و پزشکی و اختلال حرکتی همزمان با اختلال خواب نداشته و قادر است تجهیزات را در خانه متصل کند، می توان تست خواب را در خانه انجام داد. اما در صورت عدم موفقیت در ثبت داده ها در منزل، پزشک مراجعه به کلینیک را تجویز می کند.
مزایای تست خواب در کلینیک
- دقت و جامعیت بی نظیر داده ها
- تشخیص دقیق و صحیح انواع مشکلات خواب
- امکان تشخیص اختلالات پیچیده مانند آپنه مختلط
- نظارت مستقیم و مدیریت بحران در کلینیک
- مانیتورینگ ویدیویی و صوتی
- کاهش احتمال منفی کاذب
تست خواب در کلینیک آرامان
هریک از انواع تست های چه به صورت خانگی و چه در کلینیک، مزایا و معایب خود را به همراه دارند؛ بنابراین تست مناسب با توجه به شرایط هر فرد انتخاب می شود. بدین منظور پزشک فلوشیپ خواب کلینیک آرامان، مشاوره کامل را به عمل آورده، معاینات بالینی را انجام داده و در صورت نیاز آزمایش های مورد نیاز را مشخص می کند. در کلینیک آرامان، امکان ارائه هر سه نوع تست یعنی پلی سومنوگرافی کامل در کلینیک، پلی سومنوگرافی در منزل و تست پلی گرافی در خانه وجود دارد.
خلاصه ای از آنچه گفته شد
تست خواب در منزل یک راه حل مناسب برای افرادی است که به دلیل راحتی در محیط خانه و هزینه های کمتر، تمایل به انجام آزمایش به صورت خانگی دارند. اما با وجود مزایای آن، امکان انجام تست در خانه همیشه وجود ندارد. در مواردی که فرد دارای شرایط پزشکی همراه و زمینه ای مانند بیماری های قلبی عروقی، بیماری های ریوی و اختلالات عصبی عضلانی باشد، نباید تست خواب را در منزل انجام دهند.
همچنین تست خانگی برای افراد با آپنه خواب پیچیده یا نامشخص نیز مناسب نیست.
سالمندان که امکان نصب تجهیزات را ندارند، افراد با امکان حرکت و فعالیت های زیاد و کودکان نیز بهتر است تست را به صورت کلینیکی انجام دهند تا اطلاعات دقیق و بدون نقص باشد.
بدون دیدگاه