تست خواب افراد مبتلا به دیابت

دیابت یکی از بیماری های زمینه ای در افراد است که بر جنبه های مختلف زندگی تأثیرات زیادی می گذارد. قندخون بالا به صورت غیرمستقیم در کیفیت خواب نقش داشته و همچنین برعکس آن، مشکلات خواب، می توانند بر کنترل قندخون و وضعیت دیابت فرد اثر زیادی داشته باشند. بنابراین، شناسایی اختلالات خواب در افراد مبتلا به دیابت و درمان آن از اهمیت دوچندان نسبت به سایر افراد برخوردار است. راه حل علمی و دقیق شناسایی اختلالات خواب، استفاده از تست های خواب است. در این مقاله به بررسی تست خواب افراد مبتلا به دیابت می پردازیم.

ارتباط دیابت و خواب

همانطور که در مقدمه اشاره شد، اختلالات خواب و دیابت رابطه ای دوطرفه دارند؛ یعنی هم دیابت می تواند بر خواب فرد تأثیر بگذارد و هم اختلالات خواب می توانند کنترل قند خون را مشکل کنند. درک این رابطه برای پیشگیری از عوارض و مدیریت هر دو مشکل ضروریست.

تأثیرات دیابت بر خواب

بررسی های آماری نشان داده که افراد مبتلا به دیابت به ویژه دیابت نوع 2، بیش از سایرین در معرض اختلالات خواب هستند، که مهم ترین دلایل آن عوامل زیر است:

نوسانات قند خون در شب:

هیپوگلیسمی (افت قند خون) می تواند موجب تعریق شبانه، کابوس و بیداری های ناگهانی و تپش قلب شود که همگی کیفیت خواب را کاهش می دهند. همچنین هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) نیز ممکن است موجب تشنگی شدید، تکرر ادرار و بی قراری در طول شب شود و خواب مناسب را برهم زند.

نوروپاتی دیابتی:

یکی دیگر از مشکلات افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی یا آسیب عصبیست که اکثرا در پاها اتفاق می افتد. این مشکل می تواند موجب سوزش و درد در پاها، احساس گزگز یا بی حسی شود که معمولا در شب شدیدتر شده و خواب فرد را برهم می زند.

اختلالات تنفسی در خواب:

از شایع ترین اختلالات خواب به ویژه در افراد مبتلا به دیابت نوع 2، آپنه انسدادی خواب است. دیابت نوع 2 اکثرا با اضافه وزن همراه است (به ویژه اگر کنترل نشده باشد) و اضافه وزن نیز یکی از عوامل اصلی آپنه انسدادی بوده و خود عوارض بیشتری به همراه دارد. در آپنه انسدادی، تنفس فرد در طول خواب بارها قطع می شود، سطح اکسیژن کاهش می یابد و فرد خواب عمیق و ترمیم کننده ای ندارد.

تأثیر اختلالات خواب بر دیابت

در بخش دوم، به تأثیراتی که اختلالات خواب بر دیابت می گذارند می پردازیم. کم خوابی یا خواب بی کیفیت، مستقیما بر متابولیسم گلوکز تأثیر گذاشته و آن را مختل می کند که این امر برای افراد مبتلا به دیابت می تواند مشکلات بیشتری به وجود آورد. مهم ترین این تأثیرات را بررسی می کنیم:

افزایش مقاومت به انسولین:

حتی چند شب کم خوابی و خواب بی کیفیت نیز می تواند حساسیت بدن به هورمون انسولین را کاهش دهد. این مسئله، کنترل قند خون را دشوار کرده و مشکلات بیشتری در فرد مبتلا به دیابت به وجود می آورد.

افزایش هورمون های استرس:

کمبود خواب، می تواند موجب افزایش ترشح کورتیزول (هورمون استرس) شود. کورتیزول بالا خود سبب افزایش قند خون، افزایش اشتها و تمایل به مصرف غذاهای پرکالری می شود؛ همه این موارد برای فرد مبتلا به دیابت چالش های زیادی فراهم می کنند و کنترل دیابت دشوار می شود.

افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2:

تحقیقات نشان داده افرادی که خواب کمتر از 6 ساعت در طول شب دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند؛ بخصوص اگر سایر شرایط ابتلا به آن مانند سبک زندگی نادرست و اضافه وزن داشته باشند.

آپنه خواب و دیابت:

وقفه تنفسی در خواب یا همان آپنه خواب از نوع انسدادی، از جمله اختلالاتیست که در افراد مبتلا به دیابت زیاد اتفاق می افتد. رابطه این اختلال خواب و دیابت نیز دو طرفه است: افزایش وزن ناشی از دیابت می تواند موجب افزایش چربی در ناحیه گردن و انسداد راه های هوایی و آپنه شود. از سوی دیگر، آپنه خواب با ایجاد مشکلات عروقی در دراز مدت، مشکلات گردش خون و مشکلات قلبی و عروقی را بیشتر می کند که خود قند خون را بالاتر برده و کنترل آن را دشوار می شود.

نتیجه گیری: شکستن چرخه معیوب دیابت و اختلال خواب

با بررسی رابطه خواب و دیابت از هر دو سو، می توان فهمید که کنترل دیابت و همچنین مدیریت و درمان اختلالات خواب برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت دوچندان دارد. برای شکستن این چرخه معیوب، باید حداقل یکی از عوامل تحت کنترل در آید، که هدف اصلی ما در این جا “درمان اختلالات خواب” است. اولین قدم برای درمان اختلالات خواب نیز، شناسایی آن با تست خواب بوده که در ادامه مقاله بیشتر به آن می پردازیم.

انواع تست های خواب برای افراد مبتلا به دیابت

تست خواب شامل سنجش برخی پارامترهای مهم بدن در هنگام خواب، با استفاده از ابزارهای مخصوص است. انواع مختلفی از تست های خواب وجود دارد که بسته به تشخیص و نظر پزشک تجویز می شود.

تست پلی سومنوگرافی

پلی سومنوگرافی جامع ترین نوع تست خواب است که فعالیت های مختلف بدن مانند امواج مغزی، حرکات چشم، فعالیت عضلات، ضربان قلب و تنفس را ثبت می کند. این تست می تواند طیف وسیعی از اختلالات خواب را تشخیص دهد. بیشترین استفاده از آن برای تشخیص قطعی آپنه خواب است که در افراد مبتلا به دیابت بیشتر مشاهده می شود.

تست پلی گرافی خواب خانگی

از دیگر روش های تست، تست خواب در منزل است. این تست ساده تر بوده و پارامترهای کمتری را در برمی گیرد، اما به دلیل استفاده در منزل می تواند برای برخی افراد آسان تر و کاراتر باشد. پارامترهایی چون ضربان قلب، جریان هوا و تلاش تنفسی در این تست سنجیده می شوند که معمولا برای تشخیص آپنه خواب کارایی دارند.

تست پلی سومنوگرافی آفلاین

این تست نیز با دستگاه های پلی سومنوگرافی انجام می شود، اما در منزل مراجع و به صورت آفلاین. بنابراین مزیت تست در منزل را دارد، اما امکان مانیتورینگ بیمار وجود نداشته و در صورت قطع شدن الکترودها یا خطا در تست، نتیجه آن باطل می شود.

دیگر تست ها

علاوه بر این سه آزمایش اصلی که اکثرا برای تست خواب استفاده می شوند، از برنامه ها یا تست های دیگر هم برای برخی اختلالات خواب استفاده می شود. برای مثال استفاده از دستگاه های پوشیدنی مانند دستنبند های هوشمند و تحلیل داده های آن ها، تست های مرتبط با فشار مثبت برای تنظیم دستگاه CPAP، یا دیگر تست های تخصصی مثل PSG، MWT، MSLT و اندوسکوپی خواب.

مزایای تست خواب افراد مبتلا به دیابت

شناسایی اختلالات خواب که در کنترل قند خون تأثیر منفی می گذارند.
بهبود کنترل قند خون پس از درمان اختلالات خواب و مدیریت بهتر دیابت
کاهش خطر بیماری های قلبی و عروقی (اختلالات خواب می توانند موجب افزایش ریسک بیماری های قلبی شوند، بخصوص در بیماران دیابتی)
کاهش استرس و اضطراب
کاهش احتمال ابتلا به عوارض دیابت مانند فشار خون بالا، اختلالات قلبی عروقی و مشکلات روانی

آیا تست خواب افراد مبتلا به دیابت تفاوت دارد؟

در اصل، روش های تست خواب افراد مبتلا به دیابت مانند سایر افراد است؛ با این حال برخی نگرانی های خاص و نیازها در مورد افراد دیابتی ممکن است بر انتخاب تست مناسب و روش درمانی تأثیر بگذارد. به عبارت دیگر، در هنگام ارزیابی خواب افراد دیابتی، برخی نکات خاص نیاز به توجه بیشتری دارند از جمله:

ترکیب مشکلات خواب و دیابت

کسانی که مبتلا به دیابت هستند، در معرض خطر بیشتری برای اختلالات تنفسی خواب مانند آپنه انسدادی بوده و بی قراری خواب دارند. این اختلالات نه فقط بر خواب فرد بلکه بر تنظیم قند خون هم تأثیر می گذارند که در افراد دیابتی امری مهم است. بنابراین، ممکن است پزشک برای افراد دیابتی بر تشخیص آپنه خواب یا مشکلات تنفسی تمرکز بیشتری داشته باشد.

مقاومت به انسولین و اختلالات خواب

مشکلات متابولیک که در دیابت به ویژه دیابت نوع 2 بیشتر است، احتمال اختلالات خواب را افزایش می دهند. بنابراین تست های خواب باید به گونه ای انتخاب شوند که بتوانند این اختلالات را شناسایی کنند.

اختلالات قلبی و عروقی

افراد دیابتی بیش از سایرین در معرض خطر مشکلات قلبی و عروقی بوده و ممکن است در مدت زمان کوتاه تری به آن ها دچار شوند. بنابراین، پزشکان در انجام آزمایش ها و تحلیل نتایج تست خواب نیز حساسیت بیشتری در نظر می گیرند تا حتی اختلالات خواب نه چندان شدید هم شناسایی شده و مورد درمان قرار گیرند.

بیشتر بخوانید: ۸ نشانه نیاز به مراجعه به کلینیک خواب

بهترین تست خواب افراد مبتلا به دیابت

پلی سومنوگرافی در کلینیک که با مانیتورینگ همراه است، با دربرگیری پارامترهای بیشتر و دقیق تر، بهترین تست خواب افراد مبتلا به دیابت است. در این تست امواج مغزی، تنفس، حرکت عضلات و ضربان قلب ثبت می شود و امکان تشخیص اختلالات خواب به طور دقیق بالاتر می رود.

با این حال، پزشک فلوشیپ خواب با بررسی شرایط بالینی و پزشکی هر شخص و اختلالات مشکوک می تواند بهترین تست خواب برای وی را تجویز کند. ممکن است پزشک خواب در این باره با پزشک غدد و سایر همکاران در تخصص های دیگر که به بیماری دیابت مربوط است نیز مشورت کند، تا بهترین نتیجه برای ارائه برنامه درمان به دست آید.

خلاصه و نتیجه گیری

افراد دیابتی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اختلالات خواب هستند و این اختلالات، ممکن است تأثیراتی بیش از سایر افراد بر سلامتی آن ها بگذارد. اختلالات خواب و دیابت، رابطه ای دو طرفه دارند و هردو می توانند بر هم اثر گذاشته و تشدید کننده یکدیگر باشند. بنابراین، شناسایی اختلالات خواب و درمان آن ها و هم چنین مدیریت دیابت و کنترل قند خون برای بهبود هردوی این شرایط ضروریست.

اختلالات خواب که در این مقاله بیشتر مد نظر ما هستند، می توانند موجب نوسانات قندخون شده، احتمال مشکلات قلبی و عروقی را بالاتر برده و مقاومت به انسولین را نیز افزایش دهند.

آپنه انسدادی خواب، یکی از شایع ترین انواع اختلالات خواب در افراد مبتلا به دیابت بخصوص دیابت نوع 2 است که یک اختلال جدی است و نیاز به تشخیص دقیق دارد.

به منظور تشخیص دقیق نوع و شدت اختلال خواب و هم چنین ارائه برنامه درمانی مناسب مانند استفاده از دستگاه CPAP، ضروریست تا تست خواب تحت نظر یک کلینیک خواب معتبر صورت گیرد.