کلینیک خواب آرامان
Search
Close this search box.
تصویر

اضطراب در خواب

خواب یک جنبه اساسی از رفاه کلی ما است و نقش مهمی در سلامت جسمی و روانی ایفا می کند. با این حال، برای بسیاری از افراد، اضطراب می تواند به طور قابل توجهی توانایی آنها را برای رسیدن به خواب آرام مختل کند. هدف این مقاله بررسی رابطه بین اضطراب و خواب، درک اثرات اضطراب بر کیفیت خواب و ارائه راهکارهای عملی برای مدیریت اضطراب مرتبط با خواب است.

اضطراب در خواب به معنای تجربه احساس ترس، نگرانی و ناراحتی در زمان خوابیدن و در حین خواب است. این می‌تواند مشکلاتی مانند دشواری در خوابیدن، بیدار شدن مکرر در طول شب، خواب هراسی یا احساس ترس و نگرانی در مورد رخدادهای ناخوشایند در خواب را شامل شود.

در زمان خواب، بسیاری از افراد ممکن است با مشکلات مختلف رو به رو شوند که موجب ایجاد اضطراب در خواب می‌شود. این مشکلات می‌توانند به دلیل فشارها و نگرانی‌های روزمره، بیماری‌ها، استرس شغلی و خانوادگی، مصرف مواد مخدر یا الکل و یا اختلالات روانی مرتبط باشند.

خواب هراسی یکی از شرایطی است که در آن فرد دچار ترس و اضطراب شدید در مورد خوابیدن می‌شود. این افراد معمولا فکر می‌کنند که در طی خواب ممکن است به آن‌ها صدمه وارد شود یا رخدادهای ترسناکی تجربه کنند. به همین دلیل، آن‌ها ممکن است از خوابیدن خودداری کنند و طول شب را در حالت بیداری سپری کنند.

اضطراب در خواب می‌تواند اثرات منفی بر روی کیفیت خواب و عملکرد روزانه فرد داشته باشد. خواب نامناسب می‌تواند باعث خستگی، کاهش تمرکز، افزایش تحت فشار بودن در روز، افزایش خطر بروز اختلالات روانی و فیزیکی و کاهش کیفیت زندگی شود.

علت اضطراب خواب

1. اختلال اضطراب فراگیر (GAD): افراد مبتلا به GAD اغلب نگرانی و اضطراب بیش از حدی را تجربه می کنند که می‌تواند بر خواب تاثیر منفی داشته باشد.

2. رویدادهای استرس زا در زندگی: رویدادهای مهم زندگی مانند از دست دادن شغل، طلاق، مشکلات مالی یا از دست دادن یکی از عزیزان می‌تواند باعث اضطراب خواب شود. آشفتگی عاطفی و نگرانی مرتبط با این رویدادها می‌تواند الگوهای خواب را مختل کند و منجر به اضطراب شود.

3. تروما و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD): افرادی که تروما را تجربه کرده‌اند یا به PTSD مبتلا شده‌اند ممکن است با اضطراب خواب دست و پنجه نرم کنند.

4. عادات خواب نامناسب: برخی از عوامل مربوط به سبک زندگی می‌توانند در بروز اضطراب خواب نقش داشته باشند. برنامه خواب نامنظم، مصرف بیش از حد کافئین، فعالیت‌های تحریک کننده قبل از خواب، محیط خواب ناخوشایند یا قرار گرفتن در معرض دستگاه‌های الکترونیکی می تواند چرخه خواب و بیداری را مختل کند و اضطراب در خواب را افزایش دهد.

5. شرایط پزشکی و داروها: برخی از شرایط پزشکی مانند درد مزمن، اختلالات تنفسی یا عدم تعادل هورمونی، می توانند با خواب تداخل داشته باشند و  منجر به اضطراب خواب شوند. علاوه بر این، برخی داروها از جمله محرک‌ها یا داروهایی که بر تعادل انتقال‌دهنده‌های عصبی تاثیر می‌گذارند، ممکن است الگوهای خواب را مختل کرده و باعث ایجاد اضطراب شوند.

6. اختلالات خواب: اختلالات خواب مانند بی‌خوابی، آپنه خواب یا سندرم پاهای بی قرار می‌توانند با اضطراب خواب مرتبط باشند.

اثرات اضطراب بر خواب

  1. مشکل در به خواب رفتن: داشتن اضطراب می‌تواند بر توانایی به خواب رفتن و داشتن خواب آرام تاثیر بگذارد

2. خواب تکه تکه: خواب تکه تکه یا خواب ناپیوسته یعنی تجربه بیداری‌های مکرر در طول شب که باعث می‌شود الگوهای خواب افراد دچار اختلال شود. این بیداری‌ها ممکن است به صورت کامل بیدار شدن یا به صورت نیمه بیداری باشد. این وقفه‌ها در چرخه طبیعی خواب را مختل می‌کند و مانع رسیدن به فاز عمیق خواب می‌شوند.

3. کابوس ها و رویاهای آزاردهنده:

اضطراب می‌تواند باعث تشدید رویاها و کابوس‌های ناراحت کننده شود. علاوه بر این، کابوس‌های شبانه می‌توانند نتیجه اضطراب و استرس باشند و در واقع نشان‌دهنده ترس‌ها و نگرانی‌های ناخوشایند و آزاردهنده فرد باشند. این کابوس‌ها می‌توانند باعث بیداری ناگهانی و افزایش اضطراب در هنگام بیدار شدن شوند و تاثیر منفی بر خواب راحت و کیفیت آن داشته باشند.

تحقیقات نشان داده است که اضطراب و استرس می‌توانند عوامل موثری در تشدید رویاها و کابوس‌ها باشند. در صورتی که کابوس‌ها و رویاهای آزاردهنده مداوم و مزمن باشند و اثرات منفی بر خواب و روزمرگی فرد داشته باشند، ممکن است نیاز به کمک  گرفتن از متخصص روانشناس یا پزشک متخصص خواب باشد.

4. بی خوابی:

وجود اضطراب مداوم و طولانی‌مدت می‌تواند تاثیر زیادی بر الگو و کیفیت خواب داشته باشد و باعث بروز بی‌خوابی شود.

علائم اضطراب خواب

1. احساس استیصال: ممکن است فرد در به خواب رفتن یا ادامه خواب دشواری داشته باشد و احساس استیصال و بیداری مکرر را در طول شب تجربه کند.

2. ناتوانی در تمرکز: اضطراب خواب می‌تواند باعث کاهش توانایی فرد در تمرکز بر روی وظایف روزمره شود.

3. تحریک‌پذیری: ممکن است فرد در طول شب به راحتی تحریک شده و به سرعت بیدار شود. حساسیت زیاد به صداها و تحریکات خارجی نیز می‌تواند نشانه اضطراب خواب باشد.

4. عصبی بودن: ممکن است فرد دچار عصبانیت و تنش عمومی شود.

5. بی‌قراری: ممکن است فرد به طور مداوم در تخت خواب بچرخد یا حرکات بی‌نظم دیگری را انجام دهد. بی‌قراری در خواب می‌تواند به علت اضطراب و استرس ناشی از وقوع رویدادهای نامطلوب در خواب باشد.

6. احساس خطر: ممکن است فرد در طول خواب به صورت متناوب احساس ترس و خطر کند. این احساسات  باعث بیدار شدن مکرر و ناتوانی در تجربه خواب عمیق می‌شوند.

روش‌های درمان اضطراب در خواب

1. درمان شناختی رفتاری  (CBT-I): CBT-I  بر پرداختن به افکار، رفتارها و احساساتی تمرکز دارد که منجر به مشکلات خواب می‌شوند. این روش به افراد کمک می‌کند تا الگوهای افکار منفی را شناسایی کرده و به چالش بکشند، تکنیک‌های آرامش بخش یاد بگیرند و انجام دهند، برنامه ثابتی برای خواب  ایجاد کنند و بهداشت خواب را بهبود ببخشند.   CBT-I در کاهش اضطراب خواب و بهبود کیفیت خواب موثر است.

2. تکنیک‌های تمدد اعصاب: تکنیک‌های تمددد اعصاب می تواند به آرامش ذهن و بدن قبل از خواب کمک کند و اضطراب را کاهش دهد. این تکنیک ها شامل تمرینات تنفس عمیق، مدیتیشن و تمرین های تمرکز حواس و… است. تمرین منظم تکنیک‌های تمدد اعصاب می‌تواند باعث آرامش و بهبود خواب شود.

3. بهداشت خواب: رعایت بهداشت خواب خوب که شامل اتخاذ رفتارها و عاداتی است که خواب سالم را تقویت می‌کند. این شامل داشتن برنامه خواب ثابت و آرام، اطمینان از یک محیط خواب راحت (خنک، تاریک و ساکت)، اجتناب از فعالیت‌های تحریک کننده و وسایل الکترونیکی قبل از خواب، محدود کردن مصرف کافئین و الکل و انجام ورزش منظم است. بهداشت خواب خوب می‌تواند به تنظیم الگوی خواب و کاهش اضطراب کمک کند.

4. اصلاح سبک زندگی: ایجاد تغییرات خاص در سبک زندگی می‌تواند تاثیر مثبتی بر اضطراب خواب داشته باشد. برای مثال، ورزش منظم در طول روز می‌تواند به کاهش اضطراب و بهبود خواب کمک کند.

5. دارو: در برخی موارد، ممکن است دارو برای کنترل  کوتاه مدت اضطراب خواب تجویز شود.

6. پرداختن به مسائل زمینه‌ای: اگر اضطراب خواب با یک بیماری زمینه‌ای مانند افسردگی، اختلالات اضطرابی یا اختلالات خواب مرتبط است، درمان آن ضروری است. درمان علت زمینه‌ای می‌تواند به کاهش اضطراب خواب کمک کند.

 ممکن است این رویکردها بسته به نیازهای خاص هر فرد به صورت جداگانه یا ترکیبی از روش‌ها استفاده شود.

نتیجه:

شناخت تأثیر اضطراب بر خواب برای افرادی که در تلاش برای رسیدن به شب های آرام و حفظ رفاه مطلوب هستند، بسیار مهم است. با درک اثرات اضطراب بر کیفیت خواب و اجرای استراتژی های مدیریتی موثر، می توان چرخه اضطراب مربوط به خواب را شکست. اولویت دادن به خودمراقبتی، جستجوی کمک حرفه ای در صورت نیاز و اتخاذ عادات خواب سالم می تواند به بهبود خواب و سلامت روان کلی کمک کند. به یاد داشته باشید، با صبر و استقامت، می توان بر اضطراب ناشی از خواب غلبه کرد و از خواب ترمیمی و جوان کننده لذت برد.

مطالب مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *