در اولین مراجعه به کلینیک خواب، پزشک خواب درباره‌ی شب‌ها و روزهای شما سؤال می‌کند، چند پرسشنامه‌ی کوتاه پر می‌کنید و سر، گردن، بینی و گلوی شما معاینه می‌شود. بعد پزشک تصمیم می‌گیرد تست خواب لازم است یا نه و از چه نوعی، یا اینکه درمان را همان روز می‌شود شروع کرد. برای این ویزیت فهرست کامل داروها، یادداشت خواب یکی دو هفته‌ی اخیر، نتیجه‌ی آزمایش‌ها و تست‌های قبلی را بیاورید و اگر می‌شود، همسر یا کسی که خواب شما را دیده همراهتان باشد. معمولاً لازم نیست ناشتا باشید یا داروهایتان را قطع کنید.
خیلی‌ها سال‌ها با بدخوابی یا خروپف زندگی می‌کنند و وقتی بالاخره تصمیم به مراجعه می‌گیرند، نمی‌دانند با چه چیزی روبه‌رو می‌شوند. آیا همان روز باید در کلینیک بخوابند؟ آیا حتماً دارو می‌گیرند؟ اگر هنوز مطمئن نیستید اصلاً لازم است مراجعه کنید، اول کلینیک خواب چیست و چه زمانی باید به آن مراجعه کرد را ببینید. این مقاله برای کسی است که نوبت گرفته یا می‌خواهد بگیرد.
پیش از روز ویزیت چه آماده کنید؟
بیشتر تشخیص‌های پزشکی خواب از شرح حال به دست می‌آید، نه از دستگاه. هرچه اطلاعاتی که می‌آورید دقیق‌تر باشد، پزشک کمتر حدس می‌زند.
اگر وقت دارید، یکی دو هفته پیش از ویزیت دفترچه‌ی خواب پر کنید. چند پرسشنامه‌ی معتبر را هم می‌توانید از پیش، آنلاین در سایت پر کنید و نتیجه را بیاورید: پرسشنامه‌ی خواب‌آلودگی اپورث، STOP-Bang برای خطر آپنه و پرسشنامه‌ی کیفیت خواب پیتسبورگ. این پرسشنامه‌ها تشخیص نمی‌دهند، اما به پزشک تصویر اولیه‌ی خوبی می‌دهند.
داروهایتان را خودسرانه قطع نکنید، حتی قرص خواب. پزشک باید بداند با همان داروها خوابتان چطور است. اگر قرار است همان شب تست خواب بدهید، آمادگی‌اش جداگانه به شما گفته می‌شود.
در ویزیت چه سؤال‌هایی پرسیده می‌شود؟
سؤال‌ها بسته به مشکل شما فرق می‌کند، اما تقریباً همیشه این‌ها مطرح می‌شود:
- معمولاً چه ساعتی به تخت می‌روید، چقدر طول می‌کشد خوابتان ببرد، چند بار بیدار می‌شوید و صبح چه ساعتی بیدار می‌شوید؟ آخر هفته چطور؟
- خروپف می‌کنید؟ کسی دیده که نفستان قطع شود یا با حالت خفگی بیدار شوید؟
- روزها چقدر خواب‌آلودید؟ پشت فرمان یا سر کار چرت زده‌اید؟
- در خواب حرکات غیرعادی، حرف زدن، راه رفتن یا لگد زدن دارید؟ پاهایتان شب‌ها بی‌قرار است؟
- کار شیفتی دارید؟ چقدر چای و قهوه می‌خورید؟ سیگار یا الکل؟
- بیماری‌های دیگر، به‌ویژه فشار خون، دیابت، بیماری قلب، تیروئید، افسردگی و اضطراب؟
- خواب در زندگی روزمره‌تان چه اثری گذاشته است؟
صادقانه جواب دادن به سؤال‌های الکل، داروها و حال روحی مهم است. بی‌خوابی و افسردگی، الکل و آپنه، یا قرص خواب و خواب‌آلودگی روزانه به هم گره خورده‌اند و پزشک بدون این اطلاعات ممکن است به نتیجه‌ی اشتباه برسد.
معاینه چه چیزهایی را بررسی می‌کند؟
معاینه کوتاه است و درد ندارد. معمولاً قد، وزن و دور گردن اندازه گرفته می‌شود، فشار خون کنترل می‌شود، داخل دهان و گلو (اندازه‌ی لوزه‌ها، زبان و کام)، شکل فک و بینی بررسی می‌شود. اگر شکایت اصلی حرکات پا یا رفتارهای شبانه باشد، معاینه‌ی عصبی هم انجام می‌شود. گاهی پزشک آزمایش خون مثل فریتین (ذخیره‌ی آهن) برای سندرم پاهای بی‌قرار یا تست تیروئید می‌خواهد.
بعد از ویزیت: آیا حتماً تست خواب لازم است؟
نه. تست خواب برای تشخیص آپنه، اختلالات حرکتی خواب، بعضی رفتارهای شبانه و خواب‌آلودگی شدید روزانه لازم است. اما بی‌خوابی معمولاً با شرح حال و دفترچه‌ی خواب تشخیص داده می‌شود و درمانش، یعنی CBT-I، بدون تست شروع می‌شود. مشکلات ساعت بدن هم بیشتر با دفترچه‌ی خواب و گاهی دستگاه مچی (اکتیگرافی) بررسی می‌شوند.
اگر تست لازم باشد، پزشک بر اساس بیماری‌ها و علائم شما بین تست کامل در کلینیک و تست خواب در منزل انتخاب می‌کند. انواع تست و آمادگی‌هایش را در صفحه‌ی تست خواب توضیح داده‌ایم.
چند سؤال که خوب است شما از پزشک بپرسید
- به نظر شما علت اصلی مشکل خواب من چیست و چه چیزهای دیگری هنوز احتمال دارد؟
- تست لازم دارم؟ اگر بله، کدام و چرا آن یکی؟
- تا نتیجه‌ی تست، کاری هست که خودم بتوانم انجام دهم؟ مثلاً پشت فرمان چه کنم؟
- درمان‌های پیش رو چه گزینه‌هایی دارند و هر کدام چقدر طول می‌کشد تا اثر کند؟
- کی و چطور پیگیری می‌شود؟
اولین مراجعه در کلینیک خواب آرامان
در کلینیک خواب آرامان در تهران، ویزیت اول را یکی از پزشکان خواب کلینیک، بسته به مشکل شما، انجام می‌دهد و اگر تست لازم باشد، تست در کلینیک یا منزل در همین مجموعه انجام می‌شود. برای ساعت کاری و نوبت، صفحه‌ی رزرو نوبت یا تماس با ما را ببینید. اگر در حال مقایسه‌ی مراکز مختلف هستید، معیارهای انتخاب را در بهترین کلینیک خواب در تهران را چطور انتخاب کنیم نوشته‌ایم.
سوالات متداول
ویزیت اول چقدر طول می‌کشد؟
به مشکل شما بستگی دارد، اما ویزیت اول معمولاً از ویزیت‌های بعدی طولانی‌تر است، چون شرح حال کامل گرفته می‌شود. وقت کافی برایش بگذارید و عجله نداشته باشید.
باید ناشتا باشم یا داروهایم را قطع کنم؟
برای ویزیت نه. داروها را مثل همیشه مصرف کنید و فهرستشان را بیاورید.
آیا ممکن است همان روز تست خواب انجام شود؟
تست خواب نوبت جداگانه دارد و معمولاً بعد از ویزیت تنظیم می‌شود تا آمادگی‌هایش را رعایت کنید.
کودکم را هم می‌شود به کلینیک خواب آورد؟
بله. خواب کودکان را پزشک مخصوص کودکان بررسی می‌کند و تست خواب کودکان شرایط خودش را دارد؛ در تست خواب کودکان توضیح داده‌ایم.
منابع
- Epstein LJ, et al. Clinical guideline for the evaluation, management and long-term care of obstructive sleep apnea in adults. J Clin Sleep Med. 2009;5(3):263–276.
- Schutte-Rodin S, et al. Clinical guideline for the evaluation and management of chronic insomnia in adults. J Clin Sleep Med. 2008;4(5):487–504.
- American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders, 3rd ed., text revision (ICSD-3-TR). 2023.
